30 bliain de TG4 – ‘Over my dead body’ – bunú Theilifís na Gaeilge (Tuairisc 27 Oct 2026)

‘BLÁTH AR AN SÍOL…’

Sa tsraith nua físeán seo caitear súil ar TG4, a bunaíodh Oíche Shamhna 30 bliain ó shin. I gcuid a haon, ‘Bláth ar an síol’, insíonn lucht feachtais agus bunaitheoirí Theilifís na Gaeilge dúinn a scéal

TUAIRISC

———————

Archive footage: Séimí Mac Aindreasa interviews Fionntán de Brún, editor of book 'Belfast and the Irish Language' (2005)

AR PÁR: Podchraoladh Litríochta i nGaeilge (1. Labhraíonn Séamus Mac Giolla Phádraig le Séamas Mac Annaidh)

   

Cogadh agus Síocháin - cá háit a seasann an tAontas Eorpach? (4 Samhain 2024)

Tuairisc Ó Bhéal – Tuairimí Toghcháin #02 (15 Samhain 24)

‘Ag caint eadrainn féin’ – ról na meán Gaeilge sna deich mbliana amach romhainn (Tuairisc)

Físeán EuroparlTV - An Pharlaimint ina labhraítear 24 teanga

“Is í Parlaimint na hEorpa an t-aon institiúid Eorpach a bhfuil oibleagáid uirthi an leibhéal ilteangachais is airde a áirithiú. Tá téacsanna agus díospóireachtaí inrochtana ag gach duine in 24 teanga oifigiúil an AE. Áirithítear leis sin go bhfuil gach rud a tharlaíonn sa Pharlaimint soiléir, intuigthe agus trédhearcach.”

An Dr Sìleas NicLeòid – Co-labhairt Fhoghlaim 2023 | Sabhal Mòr Ostaig

 

Toghchán Westminster sa Tuaisceart (le Póilín Ní Chiaráin)

Feisirí na hÉireann le troid ar son lánseirbhís Ghaeilge i bParlaimint na hEorpa

 TUAIRISC

FÍSEÁIN: RTÉ agus TG4 | Méabh Ní Thuathaláin: Cén fáth? | Alan Esslemont: An ‘scannal’ craoltóireachta ‘ba mheasa i mbliana’ (Feabhra 21 2024)

Méabh Ní Thuathaláin: Léirigh iniúchadh a rinne Tuairisc go bhfuil brí nua á baint as sprioc an Rialtais gur cainteoirí Gaeilge a bheidh i 20% d’earcaigh nua na seirbhíse poiblí. Seo míniú ar an scéal…  

____________________________

Dúirt Ardstiúrthóir TG4 Alan Esslemont i dTeach Laighean go raibh sé cruthaithe gur craoltóir ‘de facto Béarla’ é RTÉ agus gur ‘buille tubaisteach’ do phobal na Gaeilge a bheadh ann dá ndéanfaí socrú nua maoinithe le RTÉ gan socrú a dhéanamh le TG4 —

_________________________

Ardstiúrthóir TG4, Alan Esslemont, a thug le fios ag cruinniú i dTeach Laighean tráthnóna inné gur cuireadh amach feasacháin nuachta réamhthaifeadta aimsir na Nollag, rud nár cheart tarlú go deo, a dúirt sé. Bhí an scéal ina shampla ag Esslemont den drochbhail, a deir sé, atá ar sheirbhís nuachta an stáisiúin ceal acmhainní agus infheistíochta ó RTÉ —

TUAIRISC

Billie Holiday - STRANGE FRUIT | MEAS NEÒNACH

 _________________________________________________

MEAS NEÒNACH

(Provisional Scottish Gaelic translation from the English lyrics of ‘STRANGE FRUIT’ written by Abel Meeropol (pseudonym Lewis Allan) in 1937-39.

Craobhan mu Dheas le measan cho geur,

Fuil air an duilleach ’s fuil aig a’ freumh,
Cuirp dhubha luasgadh san deòthan a Deas
Measan geura crochte ri crainn-chrithinn san teas.

Tìr Chinn a Deas cho mòrail na dreach,
Na sùilean tòcte agus am beul na chreach,
Fàile magnòilia, milis is ùr,
Tòchd obann na feòla dòite gu smùr.

Seo dhut meas le feannagan spìont
Le gaoth gu bhith sùghte, agus drùidhte le sìd,
Lobhte le grian, leagt à craoibh gu làr,
Cho neònach ’s cho searbh am bàrr.

(Fearghas MacFhionnlaigh, Nov 2022)

__________________________________________

SEE ALSO -

GLASGOW JEELY PIECE SONG / ÒRAN PÌOS SILIDH GHLASCHU 

(Dvorak) SONG TO THE MOON / ÒRAN DHAN GHEALAICH

BROTHER CAN YOU SPARE A DIME? / A BHRÀTHAIR, DÌREACH BONN A SIA?

SUMMERTIME / SAMHRADH LEINN

(Pink Floyd) RED VIBURNUM / CÈIR-ÌOCLAN DEARG

REMEMBER ME MY DEIR / CÙM CUIMHNE ORM MO GHRÀIDH

(Billie Holiday) STRANGE FRUIT / MEAS NEÒNACH

(Audioslave) I AM THE HIGHWAY / IS MIS’ AN RATHAD MÒR

____________________________________________

Remember Me My Deir | Scottish 16th century | Amarcord - Harmonia Mundi | CÙM CUIMHNE ORM MO GHRÀIDH

Remember Me My Deir

Scottish, 16th century

Remember me my deir/dear,
I humbly you require
For my request that loves you best
With faithfull heart entire
My heart shall rest
Within your breast.
Remember me my dear.

Remember me, alas,
And let all rigour pass
That I may prove in you some love
To my joy and solace.
True love to move I most behove;
Remember me alas.

Remember me in pain
With unkindness near slain.
That through delay of cruel way
That in you does remain
Remit, I say; alas alway
Remember me in pain.

Remember me dear heart
That of pains has my part.
Your words unkind sink in my mind
And do increase my smart;
Yet shall ye find me true and kind!
Remember me dear heart.

CÙM CUIMHNE ORM MO GHRÀIDH

(Provisional Scottish Gaelic translation)

Cùm cuimhne orm mo ghràidh

Is iorasal mo chàil,

Chuirinn an cèill mo dhèidh gu lèir

Bhom chridhe dìleas slàn.

Mo chridhe sèimh

Am broinn do chlèibh,

Cùm cuimhne orm mo ghràidh.

Cùm cuimhne orm faraoir,

Leig seachad gach ascaoin,

Saoil annad fòs aon lasair bheò, 

Sin fios an àigh is m’ aoibh.

Fìor ghaol gun deòir,

Mo lùig’ as mò,

Cùm cuimhne orm faraoir.

Cùm cuimhne orm nam chràdh,

Fo an-iochd ri uchd bàis, 

Is ann mar bhuaidh do mhì-sgoinn cruaidh

A mhaireas annad fhathast.

Gabh truas, a luaidh; 

Mo nuar, gu buan

Cùm cuimhne orm nam chràdh.

Cùm cuimhne orm mo ghràidh,

Bu tusa cùis mo chràidh,

Chaidh d’fhaclan faoin an sàs nam smaoin,

Mar leòintean domhain gun bhàidh;

Ach bidh mi a-chaoidh

Fìor agus caoin,

Cùm cuimhne orm mo ghràidh.

(Fearghas MacFhionnlaigh, 17 Nov 2022) 

__________________________________________

SEE ALSO -

GLASGOW JEELY PIECE SONG / ÒRAN PÌOS SILIDH GHLASCHU 

(Dvorak) SONG TO THE MOON / ÒRAN DHAN GHEALAICH

BROTHER CAN YOU SPARE A DIME? / A BHRÀTHAIR, DÌREACH BONN A SIA?

SUMMERTIME / SAMHRADH LEINN

(Pink Floyd) RED VIBURNUM / CÈIR-ÌOCLAN DEARG

REMEMBER ME MY DEIR / CÙM CUIMHNE ORM MO GHRÀIDH

(Billie Holiday) STRANGE FRUIT / MEAS NEÒNACH

(Audioslave) I AM THE HIGHWAY / IS MIS’ AN RATHAD MÒR

____________________________________________

Audioslave: I am the Highway / Is mise an Rathad Mòr

IS MIS’ AN RATHAD MÒR

(Bhon Bheurla aig Chris Cornell, Audioslave)

Neamhnaidean ’s mucan cuidhteas mi.
Fad is cianail mo thriall air bhith.
Bha mi caillt’ anns na bailtean, leam fhìn anns na cnuic.
Gun truas gam fàgail, caoidh idir nam chridh’.

Chan e mis’ do rothan luatha – is mis’ an rathad mòr.
Chan e mis’ do bhrat air sgiath – is mis’ an speur.

Càirdean 's breugairean, na bi feitheamh riums'.
Nì mi a’ chùis nam shlighe fhìn.
Chuir mi milleanan de mhìltean mar-thà fo mo shàil,
Ach fada ro fhaisg riut tha mi faireachdainn fhathast.

Chan e mis’ do rothan luatha – is mis’ an rathad mòr.
Chan e mis’ do bhrat air sgiath – is mis’ an speur.

Chan e mis’ do ghaoth a shèideas – is mis’ an dealan.
Chan e mis’ do ghealach fhoghair – is mis’ an oidhch’...an oidhch’.

(Fearghas MacFhionnlaigh a dh'eadar-theangaich, Feb 2021)

_______________________

Audio with original English lyrics —

__________________________________________

SEE ALSO -

GLASGOW JEELY PIECE SONG / ÒRAN PÌOS SILIDH GHLASCHU 

(Dvorak) SONG TO THE MOON / ÒRAN DHAN GHEALAICH

BROTHER CAN YOU SPARE A DIME? / A BHRÀTHAIR, DÌREACH BONN A SIA?

SUMMERTIME / SAMHRADH LEINN

(Pink Floyd) RED VIBURNUM / CÈIR-ÌOCLAN DEARG

REMEMBER ME MY DEIR / CÙM CUIMHNE ORM MO GHRÀIDH

(Billie Holiday) STRANGE FRUIT / MEAS NEÒNACH

(Audioslave) I AM THE HIGHWAY / IS MIS’ AN RATHAD MÒR

____________________________________________

Còig Duilleagan na Seamraig le Ruairidh MacIlleathain

 

Còig Duilleagan na Seamraig

Ruairidh MacIlleathain

£9.99

CLÀR, 2019. 391 duilleag. Còmhdach bog.

‘S e Còig Duilleagan na Seamraig nobhail phoilitigeach de ghnè a tha gann ann an litreachas na Gàidhlig. Tha an stòiridh, a tha a’ gluasad eadar a’ Ghàidhealteachd, Èirinn, Lunnainn agus Paris, a’ gabhail a-steach thachartasan mòra o chionn ceud bliadhna co-cheangailte ri Dòmhnaill MacCoinnich à Geàrrloch a tha na oifigear-dìon agus tosgaire dìomhair do Dhaibhidh Llyod George, am fear-poilitigs as cumhachdaiche a th’ ann.

Agallamh le Séamas Ó Concheanainn - An Coimisinéir Teanga (7 Déc 2023)

Méadú an Aontais Eorpaigh

Fear a bha thall 's a chunnaic – An Dr Fionnlagh MacLeòid | Sabhal Mòr Ostaig (Ògmh. 2023)

An tAontas Eorpach i ré na ngéarchéimeanna – cá bhfuil a thriall? (Díospóireacht Phoiblí Tuairisc, 7 Nov 2023)

FÍS AGUS FUAIM: Cás na Palaistíne sa treis i ndíospóireacht phoiblí Tuairisc faoin AE

  

Rannpháirtithe na díospóireachta ‘An tAontas Eorpach i ré na ngéarchéimeanna – cá bhfuil a thriall?’ An painéal cainteoirí: Seán Kelly, an feisire Eorpach de chuid Fhine Gael, Tomaí Ó Conghaile, aistritheoir agus tráchtaire atá ina chónaí sa Bhruiséil, Liadh Ní Riada, iarfheisire Eorpach de chuid Shinn Féin, Máirín Ní Ghadhra, craoltóir le RTÉ Raidió na Gaeltachta agus colúnaí le Tuairisc, agus Cathal Mac Coille, Cathaoirleach na Díospóireachta?

Tuairisc · An tAontas Eorpach i ré na ngéarchéimeanna – cá bhfuil a thriall? Díospóireacht Phoiblí Tuairisc

Ní thig leat an coilíniú a chur i gcré gan an caipitleachas sa chónra leis (BLOSC 24 Jan 2023)

Ní thig leat an coilíniú a chur i gcré gan an caipitleachas sa chónra leis

(BLOSC 24 Jan 2023)

Bhi tuairisc nuachta ann ar na mallaibh faoi scoil i Sasana a bhain Francis Drake dá haine mar gheall ar a bhaint láidir le trádáil na sclábhaíochta agus níl aon amhras ann gur bhain Drake féin tairbhe nach beag as an trádáil chéanna. Leoga, thosaigh a ghairm ar an mhórmhuir agus é ar aistear lena chol ceathrair chun sclábhaithe a fhuadach ó Iarthar na hAfraice. Rith sé liom, áfach, nár luaigh an scéal seo ról Drake i gconcas agus i gcoilíniú na hÉireann go háirithe an slad a rinne sé ar Reachlainn i 1575 nuair a réab sé an tearmainn i ndiaidh do Shomhairle Buí Mac Domhnaill a mhuintir a chur isteach ann. Dhúnmharaigh na Sasanaigh faoi stiúir Drake agus John Norreys 400 sibhialtach, mná agus páistí san áireamh. Maraíodh teaghlach uilig Mhic Dhomhnaill agus Somhairle Buí ag breathnú ar an ár ó chósta Aontroma. Ar ndóighe, rinne Drake agus a leithéid amhlaidh i Meiriceá agus san Afraic ag an am chéanna. Ba cheart a ainm a bhaint den scoil cinnte, ach ba cheart sainmhíniú agus tuigbheáil an díchoilínithe a leathnú fosta leis an tír seo a chuimisú mar b’í Éire saotharlann na himpireachta ó thaobh na Breataine de agus ní fiú tracht ar an díchoilíniú gan oidhreacht an fhoréigin a rianú chun tosaigh chuig an chóras sóisialta s’againn sa lá atá inniu.

TUILLEADH